Αποστολέας Θέμα: «Το μέλλον ή θα είναι πράσινο ή δεν θα υπάρξει»: Bιβλία για την οικολογία  (Αναγνώστηκε 19 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος TeamKSN

  • Global Moderator
  • Ηλιοκαμένος
  • *****
  • Μηνύματα: 16
  • Καλοκαιρινή Ενέργεια +0/-0
ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ Η ΠΑΝΔΗΜΙΑ κυριαρχήσει στις ζωές μας και στη διεθνή ατζέντα, στην αιχμή της επικαιρότητας βρισκόταν η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή, ζητήματα που δεν είναι καινούργια βέβαια, αλλά ξανατέθηκαν πιεστικά στο τραπέζι εξαιτίας μιας σειράς γεγονότων, όπως οι καταστροφικές μεγα-πυρκαγιές σε Αμαζόνιο, Αυστραλία και Σιβηρία, η επιταχυνόμενη αποψίλωση των τροπικών δασών, τα αέρια του θερμοκηπίου, το λιώσιμο των πάγων ως συνέπεια της υπερθέρμανσης του πλανήτη και η αυξημένη συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων. Συνθήματα όπως τα «σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά», «το λιγότερο είναι περισσότερο», «πρώτα η γη» έγιναν ξανά επίκαιρα. Η φουριόζα τινέιτζερ Γκρέτα Τούνμπεργκ επέπληττε τους ισχυρούς της Γης από το βήμα του ΟΗΕ με τη viral φράση «Πώς τολμάτε;», οι μαθητές ανά τον πλανήτη οργάνωναν απεργίες για το περιβάλλον, νέα δυναμικά κινήματα αναδύονταν, όπως το Extinction Rebellion. Το ερώτημα που έμπαινε (και μπαίνει) επιτακτικά και επί του οποίου υπήρχε (και υπάρχει) οξεία διένεξη ήταν αν το μέλλον ανήκει στην «πράσινη» αειφόρο ανάπτυξη – κοντολογίς, σε έναν μετακαπιταλισμό «εγκρατή», κοινωνικά ευαίσθητο και φιλικό στο περιβάλλον‒ ή αν, τελικά, η εικόνα αυτή μπορεί να αναστραφεί μόνο με ριζική αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, μαζί και του πολιτικοοικονομικού status quo που το καθορίζει.

Διότι, ενώ έχει ξανασυμβεί μια ανθρώπινη κοινωνία να εξαντλήσει τις αντοχές του φυσικού της ενδιαιτήματος από άγνοια, αλαζονεία, απληστία ή και όλα μαζί, ενώ το κλίμα στο παρελθόν επίσης έχει μεταβληθεί, πρώτη φορά στην ιστορία η πίεση του είδους μας στο περιβάλλον είναι τόσο εκτεταμένη και συστηματική –η έκτη μαζική εξαφάνιση ειδών συντελείται ήδη, λένε οι επιστήμονες‒, διαταράσσοντας μέχρι και το κλίμα του πλανήτη.

Ένα εισαγωγικό έργο αναφοράς για το οικολογικό αποτύπωμα του ανθρώπινου είδους στον πλανήτη, το οποίο έγινε και μπεστ-σέλερ, είναι σίγουρα η Πράσινη ιστορία του κόσμου - Το περιβάλλον και η κατάρρευση των μεγάλων πολιτισμών του Βρετανού ακαδημαϊκού και συγγραφέα Κλάιβ Πόντινγκ (Κέδρος, 2011) που μελετά τη σχέση ανθρώπου-περιβάλλοντος αφότου εμφανίστηκαν οι πρώτες οργανωμένες κοινωνίες σε διάφορους λαούς, τόπους και χρονικές περιόδους, με αφετηρία το Νησί τού Πάσχα. Μια σχέση συχνά ανταγωνιστική, η οποία οδήγησε στο παρελθόν σε εξαφάνιση ολόκληρους πολιτισμούς, κάτι που δεν αποκλείεται καθόλου να συμβεί και στο μέλλον, με τα σημάδια να είναι ευδιάκριτα, μόνο που τώρα δεν θα αφορά έναν συγκεκριμένο λαό ή τόπο αλλά την παγκοσμιοποιημένη, πλέον, κοινωνία της αφθονίας.

Θα μπορούσε, άραγε, να ανακοπεί μια τέτοια πορεία αν «πρασίνιζε» η παγκόσμια οικονομία, και πώς; Η Πράσινη οικονομία - Μια εισαγωγή στη θεωρία, την πολιτική και την πρακτική της επίσης Βρετανίδας και πρώην ευρωβουλευτή Μόλι Σκοτ-Κάτο (Ι. Σιδέρης, 2012) εντοπίζει τη ρίζα του προβλήματος στην αδηφάγα και ουσιαστικά ανεξέλεγκτη οικονομία της αγοράς, αντιπροτείνοντας την ενσωμάτωση της κοινωνίας στο οικοσύστημα. «Οι αγορές και οι οικονομίες οφείλουν να ανταποκρίνονται στις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προτεραιότητες» γράφει χαρακτηριστικά. Στα ενδιαφέροντα του βιβλίου είναι και το παράρτημα όπου ο Άι-Στράτης παρουσιάζεται ως μοντέλο «πράσινου» νησιού.



Ένα από τα πιο ανησυχητικά συμπτώματα της περιβαλλοντικής κρίσης είναι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή, για την οποία τόσος λόγος γίνεται τελευταία. Δύο από τα πιο αξιομνημόνευτα και πιο φρέσκα βιβλία σχετικά είναι η Ακατοίκητη Γη – Μια ιστορία του μέλλοντος του Αμερικανού συγγραφέα και δημοσιογράφου Ντέιβιντ Γουάλας-Γουέλς (Μεταίχμιο, 2019) και το Στις Φλόγες - Το καυτό θέμα της κλιματικής αλλαγής της Καναδής ρεπόρτερ και διανοήτριας Ναόμι Κλάιν (Κλειδάριθμος, 2020).

 Το πρώτο περιγράφει ένα δυστοπικό σενάριο, που όμως βασίζεται σε πολύ πραγματικά γεγονότα και ντοκουμέντα, τα οποία οι ισχυροί του πλανήτη επιμένουν να αγνοούν προκλητικά, καθώς καταγγέλλει, δίχως να κρύβει την αγανάκτησή του. Καταρρίπτοντας μυθεύματα, παρερμηνείες και αυταπάτες που αρνούνται είτε σχετικοποιούν τον κίνδυνο, επισημαίνει ότι «τα πράγματα δεν είναι απλώς άσχημα, είναι πάρα πολύ άσχημα».

 Στο δεύτερο, παραθέτοντας ανταποκρίσεις από τον θνήσκοντα Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο της Αυστραλίας έως τους πνιγμένους στους καπνούς ουρανούς των βορειοδυτικών ΗΠΑ και από το σκληρά δοκιμασμένο από δριμείς τυφώνες Πουέρτο Ρίκο έως το Βατικανό, που δίνει πλέον μεγάλο βάρος στην οικολογία, η Κλάιν εκτιμά ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να αναστραφεί μόνο αν μεταμορφώσουμε τα οικονομικά συστήματα που τη δημιούργησαν. Θεωρώντας τις διαρκώς διευρυνόμενες οικονομικές ανισότητες μέρος του προβλήματος, προτείνει ένα «πράσινο New Deal» που θα αλλάξει, καθώς λέει, ριζικά τον τρόπο που σκεφτόμαστε, παράγουμε και καταναλώνουμε.



Πώς, όμως, θα μπορούσε να μοιάζει μια οικολογικά συνειδητοποιημένη και ταυτόχρονα ελευθεριακή, αμεσοδημοκρατική, αντιιεραρχική κοινωνία ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων; Μια καλή αρχή είναι να εντρυφήσει κανείς στο έργο και στις ιδέες του Μάρεϊ Μπούκτσιν. Ο κορυφαίος Αμερικανός αναρχοκοινοτιστής φιλόσοφος άσκησε σημαντική επίδραση στο πιο ριζοσπαστικό κομμάτι του οικολογικού κινήματος, το οποίο εντάσσει στην τρίτη μεγάλη επανάσταση, μάλιστα αρκετά βιβλία του, από αυτά που πραγματεύονται ευθέως το οικολογικό ζήτημα από κινηματική σκοπιά, έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά: Τι είναι η κοινωνική οικολογία (Βιβλιοπέλαγος, 2017), Η επόμενη επανάσταση, που προλογίζει η Ούρσουλα Λε Γκεν (Ευτοπία, 2017), Η οικολογία της ελευθερίας - Η ανάδυση και η διάλυση της ιεραρχίας (Αντιγόνη, 2016), Τα όρια της πόλης - Η διαλεκτική της ιστορικής ανάπτυξης των πόλεων (τελευταία έκδοση Παρατηρητής, 1996), Προς μια οικολογική κοινωνία (Παρατηρητής, 1994), Η ριζοσπαστικοποίηση της φύσης (Ελεύθερος Τύπος, 1986), Η οικολογία και η επαναστατική σκέψη (Ελεύθερος Τύπος, 1980).

Πηγή: Θοδωρής Αντωνόπουλος - Lifo